Cơn khát chip nhớ do trí tuệ nhân tạo (AI) gây ra đang đẩy giá bộ nhớ tăng mạnh trên toàn cầu, ảnh hưởng đến hàng loạt ngành từ laptop, console game đến ô tô và màn hình TV, với dự báo không có dấu hiệu hạ nhiệt trước cuối năm 2027.
Giá tăng gấp bốn, không lối thoát
Theo dữ liệu do TechPowerUp công bố ngày 18/8, giá chip nhớ đã tăng gần gấp năm lần trong 12 tháng qua, với các kit DDR5 tại Mỹ tăng tới 485% so với cùng kỳ năm trước. Cả ba nhà sản xuất bộ nhớ lớn nhất — Samsung, SK hynix và Micron — đều đã bán hết toàn bộ công suất sản xuất cho năm 2027, không còn dư chỗ cho nguồn cung bên thứ ba.
Nguyên nhân không phải do gián đoạn chuỗi cung ứng như thời kỳ đại dịch, mà là việc các hãng chủ động chuyển dịch năng lực sản xuất sang các chip trung tâm dữ liệu AI có biên lợi nhuận cao. Các tập đoàn công nghệ lớn dự kiến chi hơn 650 tỷ USD cho đầu tư AI trong năm 2026, trong đó phần lớn đổ vào bộ nhớ. Micron báo cáo lợi nhuận quý gần gấp 15 lần so với cùng kỳ, còn cổ phiếu của hãng tăng 242% trong năm nay.
Ô tô trở thành “nạn nhân”
Ngành công nghiệp ô tô nằm trong nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Giám đốc tài chính của Ford, Sherry House, cho biết với các nhà đầu tư rằng việc giá DRAM tăng do AI sẽ cộng thêm khoảng 1 tỷ USD vào chi phí của hãng trong năm 2026. GM và Volkswagen cũng đã cảnh báo nhà đầu tư về áp lực chi phí chip leo thang.
The Atlantic đưa tin hôm thứ Tư rằng giá trung bình của một chiếc xe mới tại Mỹ đã chạm mức khoảng 50.000 USD, và các chuyên gia cảnh báo con số này có thể lên tới 60.000 USD khi kiến trúc xe chuyển sang các máy tính trung tâm đòi hỏi nhiều RAM hơn. Sam Abuelsamid, chuyên gia phân tích tại Telemetry, ước tính tình trạng thiếu hụt sẽ đẩy giá xe tăng thêm vài phần trăm trong năm tới, tương đương khoảng 2.000 USD mỗi chiếc. Micron cho biết tổng nhu cầu DRAM và NAND trung bình trên mỗi xe dự kiến nhảy từ 90GB lên 278GB vào năm 2026.
Nhu cầu thực hay “bong bóng”?
Giới đầu tư bắt đầu đặt câu hỏi khó. Một báo cáo của Crypto Briefing, dẫn nguồn New York Times, chỉ ra rằng tình trạng thiếu nguồn cung có thể thổi phồng nhu cầu biểu kiến thông qua “hiệu ứng roi da” — các doanh nghiệp đặt hàng quá mức vì lo sợ thiếu hụt trong tương lai, khiến nhu cầu trông có vẻ mạnh hơn thực tế. Đợt thiếu chip lớn trước đó kết thúc bằng tình trạng dư tồn kho, làm giảm mạnh định giá các hãng bán dẫn.
Jim Cramer thừa nhận rủi ro này trên chương trình của mình, cảnh báo ba tuần trước rằng giao dịch AI đang gợi nhớ bong bóng dot-com, dù ông vẫn cho rằng các hợp đồng cung ứng đa năm trị giá 93,9 tỷ USD với tám khách hàng hỗ trợ định giá cổ phiếu chip nhớ hiện tại. Tác động lan rộng của cuộc khủng hoảng giờ đã chạm đến mảng màn hình, nơi giá TV LCD bắt đầu tăng từ tháng 1/2026 khi các thương hiệu đẩy mạnh mua gom trước khi chi phí bộ nhớ tiếp tục leo thang.
Như Abuelsamid nói với The Atlantic: “Việc cơn khát chip nhớ của ngành AI làm tăng giá Xbox hay thậm chí một chiếc laptop mới là chuyện dễ hiểu. Nhưng stakes sẽ cao hơn rất nhiều khi việc mua thực phẩm, đưa con đi học hay đi làm trở nên khó khăn và đắt đỏ hơn.”
